Öcce: Bol Yeşillikli, Yumurtalı Antakya Kızartması

Hatay mutfağında, bol yeşilliğin yumurtayla buluşup çıtır çıtır kızardığı sevilen bir lezzet vardır: öcce. Maydanoz, taze soğan, taze sarımsak ve nanenin yumurtayla yoğrulup kızartılmasıyla yapılan bu mücver benzeri yiyecek, hem pratik hem lezzetli, hem de besleyicidir. Özellikle baharın taze yeşilliklerini değerlendiren bu lezzeti, bu rehberde ele alıyoruz.

Yeşilliğin Yumurtayla Dansı

Öcce (yörede "öğce" ya da "ücce" olarak da anılır), bol yeşillik, yumurta, un ve baharatlarla yapılan, kızartılan bir lezzettir. Bir tür mücver olarak da tanımlanır; ama onu klasik kabak mücverinden ayıran önemli bir özellik vardır.

Öcceyi özel kılan, ana malzemesinin bol yeşillik olmasıdır. Kabak mücveri rendelenmiş kabakla yapılırken, öcce öncelikle yeşilliklerle yapılır. Kullanılan yeşillikler genellikle şunlardır:

• Maydanoz: Bolca kullanılır.
• Taze soğan: İnce kıyılır.
• Taze sarımsağın yeşil kısımları: Öcceye karakteristik bir tat katar.
• Nane ve dereotu: Aromatik ferahlık verir.

Bu yeşillikler ince ince kıyılır; üzerine yumurta, un ve baharatlar (karabiber, pul biber, kimyon) eklenir; koyu bir harç elde edilir. Bu harç, kızgın yağda kızartılarak öcceye dönüşür.

Öcce, Hatay'ın yanı sıra Gaziantep, Kilis ve Urfa yörelerinde de sevilir. Bu yaygınlık, öccenin Güneydoğu ve Akdeniz mutfağının ortak bir lezzeti olduğunu gösterir. Hataylılar, genel olarak mücvere "öcce" der.

Öcce mi, Mücver mi?

Öcce ile mücver sıkça karıştırılır; ikisi akrabadır ama aynı değildir:

• Kabak mücveri: Ana malzeme rendelenmiş kabaktır. Yumurta, un ve baharatla yapılır.
• Öcce: Ana malzeme bol yeşilliktir (maydanoz, taze soğan, taze sarımsak, nane). Yumurta, un ve baharatla yapılır.

Yani öcce, "yeşillikli mücver" gibidir. Kabak yerine bol yeşillik kullanılması, ona ferah, aromatik ve kendine has bir tat verir. Tabii, öccenin de patatesli, kabaklı, sebzeli (havuçlu, karnabaharlı) gibi çeşitleri vardır; bu versiyonlarda farklı sebzeler de eklenir. Ama "asıl" öcce, bol yeşilliklidir.

Harcın Sulanmama Sırrı

Öcce yaparken en önemli püf nokta, harcın sulanmamasıdır. Sulu harç, hem kızartmayı zorlaştırır hem de öccenin dağılmasına yol açar. Bunu önlemenin birkaç yolu vardır:

• Yeşillikleri iyice kurutun: Yıkanan yeşillikler, doğranmadan önce iyice süzülüp kurutulmalıdır.
• Tuzla ovun: Bazı tariflerde, doğranan yeşilliklerin üzerine biraz tuz serpilip, diriliği kaybolana kadar elle hafifçe ovulur; bu, fazla suyun çıkmasını sağlar.
• Unu kıvama göre ekleyin: Un, harca koyu bir kıvam verir; miktarı, harcın durumuna göre ayarlanır.

Bu püf noktalara dikkat edildiğinde, öcce harcı kızartmaya uygun, koyu bir kıvam alır. Sonuçta, dışı çıtır, içi yumuşak öcceler elde edilir.

Yapımı

Öcce, yapımı pratik bir lezzettir. Genel aşamalar şöyledir:

1. Yeşillikleri hazırlama: Maydanoz, taze soğan, taze sarımsağın yeşili, nane (ve isteğe göre dereotu) iyice yıkanır, kurutulur ve ince ince kıyılır (robotta da çekilebilir; ama çok ince olmamalı, irice kalsın).
2. Harcı hazırlama: Doğranan yeşilliklere yumurta, un ve baharatlar (karabiber, pul biber, kimyon, tuz) eklenir. Koyu bir kıvam elde edilene kadar karıştırılır.
3. Kızartma: Bir tavada yağ kızdırılır. Harçtan birer yemek kaşığı alınıp yağa dökülür; kaşıkla hafifçe bastırarak şekil verilir. (Geleneksel olarak, küçük yuvaları olan özel bir "öcce tavasında" da kızartılır.)
4. Çevirme: Bir yüzü kızarınca çevrilir; diğer yüzü de kızartılır.
5. Süzme: Kızaran öcceler, fazla yağını çekmesi için kağıt havluya alınır.

Püf noktası: Yağı iyice kızdırmak, öccelerin dağılmadan, çıtır çıtır kızarmasını sağlar. Harcı çok cıvık yapmamak önemlidir; malzemeler birbirini tutmalıdır.

Servis: Yoğurtsuz Olmaz

Öccenin en sevilen özelliklerinden biri, çok yönlü servis edilebilmesidir. Sıcak, ılık ya da soğuk tüketilebilir; ama çıtır yemek isteyenler için sıcak servis idealdir.

Öccenin en iyi eşlikçisi, genellikle yoğurt ya da ayrandır. "Ne şekilde servis edilirse edilsin, yoğurtsuz olmuyor" denir. Bunun yanında, öcce şu lezzetlerle de servis edilir:

• Limon: Üzerine sıkılarak.
• Cevizli biber (muhammara) ya da biber salatası: Yanında meze olarak.
• Kızarmış patates ve peynir dilimleri: Doyurucu bir tabak için.
• Kısır: Yanında yöresel bir eşlikçi olarak.

İlginç bir detay: Hatay'da öcce, lavaşa sarılıp dürüm olarak da satılır. Bu, onu nohut dürüm ve falafel gibi pratik sokak lezzetlerine yaklaştırır. Dürüm olarak da, yanında ayranla tüketilir.

Ne Zaman Yenir?

Öcce, çok yönlü bir lezzettir; pek çok öğünde yer bulur:

• Kahvaltıda: Özellikle artan yumurtaları değerlendirmek için pratik bir seçenek.
• Çay saatinde (beş çayı): İkramlık olarak.
• Ara öğünlerde: Hafif ve doyurucu bir atıştırmalık.
• Bahar aylarında: Taze yeşilliklerin bol olduğu dönemde sıkça yapılır.

Bu çok yönlülük, öcceyi Hatay sofralarının pratik ve sevilen bir lezzeti yapar.

Hatay'ın Yumurtalı ve Hamur İşi Lezzetleri

Öcce, Hatay'ın pratik ve yöresel lezzetleri arasında yer alır. Yöresel sofrada sıkça karşılaşılan diğer pratik lezzetler şunlardır:

• Kaytaz böreği: Nar ekşili, kıymalı küçük börek.
• Katıklı ekmek: İnce hamur üzerine peynirli-ıspanaklı harç.
• Sembusek: Kıymalı, yarımay kapalı lahmacun.
• Antakya simidi: İnce-uzun, tuzsuz, susamlı simit.

Bütün bunlar, Hatay mutfağının pratik, doyurucu ve cömert yönünü gösterir. Öcce ise, bu lezzetler arasında yeşilliği ve yumurtayı en güzel buluşturanlardandır.

Yapım İçin İpuçları

• Yeşillikleri iyice kurutun ve gerekirse tuzla ovun; harç sulanmasın.
• Yağı iyice kızdırın; öcceler dağılmadan, çıtır çıtır kızarsın.
• Unu kıvama göre ekleyin; harç çok cıvık olmamalı.
• Geleneksel görünüm için öcce tavası kullanabilirsiniz; yoksa kaşıkla şekil verin.
• Kızaran öcceleri kağıt havluya alıp fazla yağını çektirin.

Yerken İpuçları

• Öcce sıcak, ılık ya da soğuk yenebilir; çıtır için sıcak tercih edin.
• En iyi eşlikçisi yoğurt ya da ayrandır; yanında limon ve cevizli biber de yakışır.
• Hatay'da öcceyi lavaşa sarılı dürüm olarak da deneyebilirsiniz.
• Kahvaltıda, çay saatinde ya da ara öğünde tüketilebilir.
• Bahar aylarında, taze yeşilliklerle yapılan öcce en lezzetlisidir.

Öcce, Hatay mutfağının pratik, ferah ve besleyici yönünü en güzel anlatan lezzetlerden biridir. Bol yeşilliğin yumurtayla buluşup çıtır çıtır kızarması; hem ekonomik hem de lezzetli bir öğün sunar. Antakya'ya yolunuz düştüğünde, yoğurt eşliğinde sıcacık bir öcceyi, ya da bir öcce dürümünü mutlaka tadın.